Naar aanleiding van de uitzending van Koppen XL op 8 juni 2009 hebben veel moeders vragen over moedermelkdonatie. Ze vragen zich bijvoorbeeld af of het eigenlijk veilig is om andere baby’s te voeden of melk af te kolven voor een kankerpatiënt.

In België zijn er geen officiële moedermelkbanken meer actief. De opkomst van kunstvoeding zorgde ervoor dat overal ter wereld moedermelkbanken gingen sluiten. De enkele die er in de jaren 80 nog bestonden werden gesloten uit vrees voor een mogelijke besmetting met het HIV virus. Maar zieke en premature baby’s doen het vaak veel beter op moedermelk, zodat men in enkele landen besloot om toch weer moedermelkbanken in het leven te roepen. Uiteraard zijn moedermelkbanken verplicht om strenge controles na te leven. De donormoeders worden grondig medisch onderzocht en ook de melk die ze afkolven wordt altijd nauwkeurig gecontroleerd. Ze mogen geen medicatie gebruiken en op dagen waarop ze dit wel doen, mogen ze hun melk niet doneren. Donormoeders worden in de meeste landen niet betaald om fraude te voorkomen. Als je namelijk geld voor je melk krijgt, dan zou de verleiding groot zijn om bijvoorbeeld te verzwijgen dat je een pijnstiller hebt genomen of een glas wij hebt gedronken. Uiteraard bestaat er medicatie die je veilig tijdens de borstvoedingsperiode kunt gebruiken, maar als het om moedermelkdonatie gaat is men extra voorzichtig en gaat men ervan uit dat de donormoeders beter absoluut geen medicijnen kunnen gebruiken. De melk wordt in de melkbanken namelijk vaak gepoold. Dit betekent, dat de melk van verschillende moeders gemengd wordt en dat er op die manier een cocktail van kleine hoeveelheden medicatie zou kunnen ontstaan. Voor erg zieke en premature baby’s zou dit mogelijk negatieve effecten kunnen hebben.

Donormoeders krijgen wel hun onkosten vergoed. Ze moeten het medisch onderzoek niet zelf betalen en ze krijgen een borstkolf en de bewaarpotjes voor de melk ter beschikking gesteld. De melk wordt bij hen thuis afgehaald of zij krijgen der vervoerskosten terugbetaald als ze de melk zelf naar de melkbank brengen.

Toch is dat niet overal zo. Enkele jaren geleden was er een kort persbericht over een Britse vrouw die zich met de opbrengst van haar melk een auto had gekocht en in de Verenigde Staten is het afstaan van moedermelk tegen betaling intussen heel gewoon. Het is ook zeker geen nieuwe praktijk. Rijke mensen hebben altijd al moeders ingehuurd om hun kinderen te voeden. Een min had vaak meerdere kinderen tegelijk aan de borst en verdiende zo haar kost.
In veel andere landen is het dan weer de normaalste zaak van de wereld dat andere vrouwen het voeden van een baby overnemen als de moeder niet in staat is zelf te voeden, bijvoorbeeld omdat ze zwaar ziek is. In tijden waarin de voedselvoorziening niet optimaal is kan ook een oma of tante eens een handje toesteken door de baby aan te leggen en de eigen melkproductie weer op gang te brengen. Dit noemt men relactatie. Ook vrouwen die zelf nog geen kinderen hebben gekregen leggen in sommige culturen wel eens een baby van een familielid aan. En ja, ook zij kunnen als ze regelmatig voeden, meestal melk aanmaken. Als een moeder zelf nog geen kinderen heeft en toch melk aanmaakt voor een baby, dan noemt men dit een geïnduceerde lactatie.

En hier nog een heel mooi voorbeeld van hoe een baby door de melk van meerdere moeders te drinken zijn overlevingskansen sterk verhoogt. Het baby olifantje Kai-Mook, dat in mei 2009 in de Zoo van Antwerpen geboren werd, dronk immers bij zijn mama en bij zijn tante, wat volgens de verzorgers en bijzonder goede zaak is voor het kleintje.

Hoe staat het nu met de veiligheid van moedermelkdonatie? In moedermelkbanken wordt de melk bijna altijd gepasteuriseerd. Hiervoor wordt de melk meestal gedurende 15 tot 30 minuten tot 59 tot 62,5 graden Celsius verhit. Daarbij gaan uiteraard enkele levende bestanddelen van de melk verloren, maar zeker niet allemaal. Ook gepasteuriseerde moedermelk kan de weerstand van een baby ondersteunen omdat ze nog altijd ongewenste kiemen kan doden. Moedermelk doet dit namelijk niet alleen met antistoffen, nee, het is een heel ingewikkeld systeem waardoor kiemen op heel verschillende manieren aanpakt worden. Moedermelk bevat bijvoorbeeld ook pre- en probiotische bestanddelen en een paar super enzymen, die zelfs tegen hoge temperaturen bestand zijn. Daarnaast mag je niet vergeten dat in een melkbank meestal optimaal gewerkt wordt, zodat zo veel mogelijk levende bestanddelen bewaard blijven.

Het is niet alleen uit vrees voor het HIV virus dat moedermelk wordt gepasteuriseerd. Ook sommige vormen van hepatitis kunnen door moedermelk overdragen worden, wat vooral voor een heel jonge baby erg gevaarlijk kan zijn. Zeker iets om rekening mee te houden als het om moedermelkdonatie gaat.

Zoals eerder gezegd bestaan er in België geen moedermelkbanken meer. In sommige ziekenhuizen wordt echter wel de melk van andere moeders aan zieke en premature baby’s gegeven. Vaak hebben de donormoeders zelf een kindje in het ziekenhuis en staan ze een deel van hun melk af om anderen te helpen. Binnen verschillende instanties wordt er wel over nagedacht om toch weer moedermelkbanken op te richten, liefst met een duidelijke reglementering zodat de veiligheid gewaarborgd blijft.

In Nederland kan men bij het moedermelknetwerk terecht, en initiatief dat door enkele medewerkers van Vereniging Borstvoeding Natuurlijk (VBN) in het leven geroepen werd. Als je aan moedermelkdonatie denkt, neem dan zeker een kijkje op de website: www.moedermelknetwerk.nl

Met een oude voorraad moedermelk in je vriezer kan je eigenlijk nergens terecht. Geen enkele ziekenhuis zal moedermelk uit een voorraad accepteren. Weggieten zou natuurlijk zonde zijn, dus denk eens aan het maken van een melkpap of aan het toevoegen van een smaakje voor je eigen kindje.

Moedermelk voor kankerpatiënten?

In labotests heeft men vastgesteld dat bepaalde bestanddelen van moedermelk actief kankercellen kunnen bestrijden. Onderzoek moet uitwijzen of hieruit medicatie kan ontwikkeld worden.

Wat in een proefbuis in een labo lukt, waar kankercellen direct in contact gebracht worden met moedermelk, werkt niet noodzakelijk in een lichaam waar de melk eerst door het spijsverteringsstelsel moet. Verder onderzoek moet hier nog uitsluitsel over brengen. Moedermelk is zeker geen wondermiddel tegen kanker, maar een dagelijkse portie moedermelk kan misschien de weerstand van een kankerpatiënt of een persoon met een verzwakt immuunsysteem ondersteunen. Tijdens chemotherapie of radiotherapie zou moedermelk ook extra voordelen kunnen bieden omdat het zo licht verteerbaar is.

Het wordt natuurlijk niet vaak gedaan en als het gebeurt wordt er meestal in alle talen over gezwegen maar als een vrouw in de familie borstvoeding geeft, dan gebeurt het wel dat zij voor een ziek familielid dagelijks wat melk afkolft. Baat het niet dan schaadt het niet. Deze zin is zeker van toepassing waar moedermelk naast de klassieke therapieën gebruikt wordt.

Maar één ding mag je niet vergeten: als je een baby aan de borst hebt, dan heeft vooral jouw baby je melk nodig. Niet overdrijven dus met het afkolven. Een kleine portie melk afkolven per dag zal uiteraard geen probleem vormen. Als je door afkolven de melkproductie verhoogt, dan maak je waarschijnlijk niet meer antistoffen aan. Je baby zal dus de antistoffen delen met de persoon die je melk ontvangt.

© 2009 Christine Van Den Broecke-Schneider

Steun LLL Vlaanderen vandaag nog met een gift

Kom in actie!

LLL is een vrijwilligersorganisatie en zet zich in voor moeders die borstvoeding (willen) geven, zodat ze de steun krijgen die ze verdienen.
Ook jij kan daaraan meewerken door donateur te worden.
De kleinste gift is ook welkom op rekeningnummer
406-6060491-38.